Aardappelen

Begin jaren 80 was ik in het prachtige Praag, toen nog een neerslachtige stad. Een groot deel van Europa werd nog het communistische Oostblok genoemd. Daar mocht je niet te veel plezier en praatjes hebben.
Op een vroege ochtend passeerde ik een groentewinkel. In de etalage stond een kratje aardappelen en daarnaast lagen twee kolen, onduidelijk wat voor. Ik zag dat de winkel verder leeg was, ja, nog een paar repen snoep op de toonbank. Ik wilde er een foto van maken, maar de winkelier haastte zich naar buiten en maakte met een handgebaar duidelijk dat het niet de bedoeling was. We raakten in gesprek, in stamelend Duits, en wijzend naar de etalage zei hij dat het morgen weer anders kon zijn. En ook dat tevredenheid een verborgen schat in je hart was. 
Het was een open deur, maar ik vroeg toch of het allemaal door de Russen kwam. Hij schrok en drukte zijn wijsvinger tegen zijn lippen en wees om zich heen. De straat was leeg en vol ochtendzon, maar de dreiging die je niet zag kon erger zijn dan de zichtbare.
De lege schappen in Albert Heijn maakten deze herinnering wakker, misschien ook doordat een mevrouw naast me zeer hardop zeker wist dat het ´een rotstreek´ van de Russen was. Een andere mevrouw zei dat het wel meeviel: ‘We hebben toch genoeg in huis. Hoe vaak zijn we niet gewaarschuwd.’
De eerste mevrouw zei enorm streng: ‘Niets valt mee.’
Ik vroeg me af of ik die woorden mee moest nemen naar de rest van de dag: niets valt mee. Dan kan je juist héél vaak aangenaam verrast worden.
Mensen die het kunnen weten, noemen de lege schappen een wake-upcall. In het Engels klinkt die waarschuwing beleefd alarmerend. Als ik me afvraag ‘Hoe nu?’ weet ik niet waar ik met denken moet beginnen.