Herdenken

Vanavond moet ik een toespraak houden op een herdenkingsbijeenkomst. Terwijl ik die voorbereidde, dacht ik zo nu en dan: ik heb makkelijk praten, want ik ben van na de oorlog. Wel ken en kende ik veel mensen die de oorlog niet uit hun hoofd kregen, en ook daarom maakt die deel uit van de tijd van mijn leven. Maar toch, makkelijk praten. Dat denk ik ook nu ik het jammer vind dat het plan van het gemeentebestuur van Vorden vandaag ook stil te staan bij Duitse soldaten die daar begraven liggen, weer is mislukt. Ik heb makkelijk praten. Het is trouwens niet helemaal mislukt, want we hebben het weer over goed en fout. Op Schiermonnikoog doen ze het overigens wel, gesneuvelde Duitsers herdenken. En ze leggen helder uit waarom. Volgens mij herdenken we om weldenkende mensen te blijven. In de laatste maanden van de oorlog zat bij de ouders van mijn vader een Duitse soldaat ondergedoken. Nou ja, soldaat, meer een jongen met een uniform aan, net achttien. Hij verafschuwde de oorlog, hij haatte Hitler, hij was bang voor wat er van hem verwacht werd als soldaat. Paar weken voor de bevrijding zei hij dat hij naar huis ging. De kans was groot dat hij het niet haalde, maar hij beloofde contact op te nemen als hij de oorlog zou overleven. Dat is niet gebeurd. Gesneuveld of als deserteur geëxecuteerd. Waren mijn grootouders fout door hem in hun huis te laten? Nee, ik geloof het niet, en nu praat ik niet makkelijk, want ik ken ze. Was die jongen een dader? Nee, ik geloof het niet. Stel dat hij in Vorden begraven lag?